شور نقاشی در دیار کهن کرمانشاه / محمدرضا محمدی پور / مدرس دانشگاه

 

(یادداشتی از کتاب در دست انتشار «نقاشان کرمانشاه» به همت نشر ده)

در طول تاریخ، همواره افرادی که کرمانشاه و کرمانشاهیان را ملاقات کرده‌اند، این دیار و مردمانش را با نام‌ها و اوصاف گوناگونی توصیف کرده‌اند: «سرزمین آب و سنگ، کوه و سراب، جنگل و بلوط، دشت و دمن، همچنین مردمانی غیور، مهمان‌نواز، بزرگ‌منش، دلاور، پهلوان، سینه ستبر ایران…» و صدالبته دیار هنرمندانی اهل ذوق، شعر و هنر و اندیشه.
کرمانشاه، سرزمین نقش ، رنگ ، احساس ، شور و شعور به طبیعت ، کوهستان و دشت‌های بکر و دست‌نیافتنی است. مردمان این دیار، عاشقانی لبریز از احساسات درآمیخته با زیبایی طبیعت اند که این ویژگی در معماری، لباس، دست بافته‌ها و صنایع هنری‌شان رسوخ و نفوذ کرده است. ریشه‌ها و اصالت این مردمان با کوه‌های بلند، صخره‌های ستبر، جنگل‌های بلوط، آهوان خوش خرام و پرندگان رنگارنگش قرین و عجین گردیده است.
کرمانشاه، سرزمینی است که باعظمت و پابرجایی بیستون (بهستون یا بغستون) و شکوه و نخوت تاریخ نگاشته شده و حک شده در دل‌سنگ و صخره‌ها، راوی سرگذشت پررنج و افتخار مردمان نجیب و دلیری شده است که در بطن و متن حجاری‌های پادشاهان برای ثبت در زمان نگاشته و یادگار دوران شده است.
کسی چه می‌داند، در مسیر پر نشیب و فراز تاریخ ایران‌ زمین و این دیار، چه بسیار هنرمندان و نقش‌آفرینان آمده‌اند و رفته‌اند تا بتوانند هنر خود را در هرجایی و با هر امکانی ثبت و ضبط نمایند. از نقوش حک‌شده بر صخره‌های سنگی «آنوبانی نی» گرفته تا «بیستون» و «طاق‌بستان»، از زیراندازهای سنتی و گلیم و جاجیم هرسین و اورامانت گرفته تا نقوش و رنگ‌های دل‌نشین و شورانگیز بر روی لباس‌های الوان؛ و نیز موج‌های منقوش و دیگر صنایع سنتی و هنری زنان و مردان هنرمند این دیار.
هنر نقش آفرینی و نقاشی، این قریحه الهی که در وجود انسان‌ها به ودیعه نهاده شده است، موهبتی که به قول افلاطون: «الهه‌ها (میوزها) از عالم حقیقت آن را بر ذهن و لوح جان هنرمندان الهام می‌کنند»، در گذار ادوار مختلف همراه با تحول و تکامل، هنرمندان و مخاطبان خود را یافته و با خود همراه کرده است. هنرمندانی که از طبیعت و جهان خلقت، نقش‌ها و رنگ‌ها را همان گونه که ارسطو گفته است: «محاکات» می‌کردند و با نگاه عمیق و دقیق خود زبان بصری جدیدی خلق کرده و این نقش‌مایه‌ها را در کتیبه‌ها و نگاره‌ها بکار می‌بردند. بدان گونه که در معماری‌های سنتی، نقوش مساجد و تکیه‌ها و حتی معماری داخلی منازل و ابنیه شهری هنوز هم می‌توان آثار آن‌ها را مشاهده نمود.
پیشگامان هنر نقاشی در کرمانشاه، برای یافتن گم‌گشته‌های درونی خود نه تنها از تقلید طبیعت و فضای بکر آن بهره می‌بردند که حتی تلاش و تکاپوی شاگردی استادان برجسته‌ای چون «کمال‌الملک» و بزرگان «مدرسه دارالفنون» را بر خود هموار می‌ساختند و بر مهارت و هنر ورزی خود می‌افزودند.
کودکان اهل ذوق این دیار، با مشاهده طلوع خورشید و تلألؤ رنگ‌ها بر کوهستان و جنگل های بلوط و خرامیدن آهوان و کبکان رنگارنگ در میان علفزاران بکر زاگرس، مادرزاد نقاش و تصویرگر به دنیا می‌آیند و در دامان این‌همه نقش و نگار می‌بالند و قد می‌کشند. نقاشان و هنرمندان جوان کرمانشاهی، خالق نقوشی هستند که احساس را آمیخته با حقیقت بکر طبیعت با تمامی وجودشان می‌فهمند و نقش عشق را به پشتوانه هزاران سال قدمت تصویرگری، نه در دل کوه‌ها که در دل خویش حک می‌کنند.
در مسیر تطور و تحول بیان هنری، زبان نقاشی، سبک‌ها و ایسم‌های هنری، بسیاری از هنرمندان کرمانشاهی از این قافله پرتلاطم جا نمانده و همراه و هم‌نشین با کاروان روشن‌فکری و روشن‌اندیشی در عرصه هنر، چونان دیگر گرایش‌های نوین فکری و آوانگارد دانشگاهی، پا در وادی‌های نوین بیان هنری و تصویری گذاشته‌اند و سهم خود را در این روند تحول و تحویل تاریخ جستجو می‌کنند، تا جایی که آوازه بیان هنری‌شان، فراتر از دیار خود و سرزمین مادری، در جای‌جای دنیای متمدن امروز دیده و پسندیده شده است.
در دیار کرمانشاه، تمایل به آموختن و تجربه‌اندوزی در خلق آثار نقاشی، در کنار دیگر عرصه‌های فکری و اندیشه ورزی، سبب شده است تا نقاشان و هنرمندان خودساخته‌ای پرورش یابند که با نگاه بکر و خالص خود که ریشه‌های عمیقی در طبیعت و تاریخ این کهن دیار دارند، ضمن حفظ سنت‌های نقاشی قدم در عرصه‌های نوین هنری جهان مدرن و پسامدرن بگذارند، هرچند هنوز تا رسیدن به درجات پختگی و کمال فاصله‌های معناداری دارند، اما خودباوری، جسارت، تلاش و نگاه عمیقشان تحسین‌برانگیز و تأمل آفرین است. برای همه نقاشان و هنرمندان سرزمینم، پیشرفت در این راه پر نشیب و فراز، خلاقیت در بیان هنری، اعتماد و اتکا به داشته‌های ریشه‌دار بومی و تبلور بیش‌ازپیش اندیشه و قلم هنری‌، آرزو می‌کنم.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *